“ Müzikte çok seslilik nedir, bunu bana en rahat anlayacağım şekilde anlatabilir misin ” diye sordu bir dostum bana. Bunca yıllık müzik eğitimcisiyim, hiç düşünmemiştim doğrusu. Yaşamımda tek seslilik yok ki zaten! Hep çok sesliliğin içinde oldum da, bu sorulanı nasıl yanıtlamalı, nasıl anlatmalı? Açıkçası böyle bir soru ilk kez geldi karşıma bunca yıldır: Çok seslilik nedir? Zor bir durum! İnternette kalabalık bir müzisyen platformunda ortaya attım, tatmin edici bir yanıt alamadım.

Bir dakika, az önce ben ne dedim: Yaşamımda tek seslilik yok ki zaten…

‘ Müziğimde ’ demedim, ‘ Yaşamımda ’ dedim.  Yaşam, doğa, evren, akla ne gelirse; hiçbir şey tek sesli değil!

Düşünsenize, Picasso’nun tek renkle yaptığı bir tabloyu… Bembeyaz ya da kapkara bir tuval görürsünüz ya da kıpkırmızı ya da masmavi. Resim mesim yoktur ortada, belki portakal turuncusuna boyanmış bir tuval; tek sesli çünkü!

Sabahın köründe Nemrut Dağı’ nın tepesine tırmandınız. Güneşin o muhteşem doğuşunu izleyeceksiniz. Doğa yok ortalıkta. Hiçbir şey yok çünkü tek sesli ortalık; olur mu öyle şey?

Önce rengârenk bir ufuk görürsünüz. Aşağıda uzaklarda Atatürk Barajı tüm muhteşemliğiyle uzanır gider Urfa’ya doğru. O… bir kuş sürüsü geçiyor tepenizden hem de cıvıl cıvıl; güneşin doğmakta olduğu taraftaki akla gelebilecek tüm renklerin bir arada olduğu yere doğru uçup gidip gözden kayboluyorlar. Şu okuduğunuz paragraf tek sesli mi sizce?

Ya da akşamleyin deniz kıyısındaki kahvehaneye uğradınız. Tavşan kanı çayınızı höpürdetip martı ve dalga seslerini dinleyip batmakta olan güneşin; denizin mavi ağırlıklı bin bir rengi üzerindeki son kızıltılarını seyredeceksiniz ama tek seslilik hüküm sürüyor: Ya sadece tavşan kanı çay ya sadece güneş ya sadece denizin mavisi ya sadece güneşin kızıltısı… Olur mu öyle şey?

Müzikteki bir tek ses, evet bir tek ses de çok seslidir. Piyanoda bir tek ‘ Do ’ tuşuna bastığınızda, o anda bir tek ‘ Do ’ sesinin çıktığını sanmayın! Baskın olarak kulağınıza gelen sesin içinde yığınla başka sesler vardır: ‘ Doğuşkanlar ’ deriz bunlara, üretilen sesin içinde doğuştan yer alan seslerdir. Gitarın kalın Do sesini basıp şöyle kuvvetlice tele vurduğunuzda üçüncü boş tel olan Sol telinin hafiften kıpraştığını görürsünüz  çünkü Sol sesi, Do sesinin doğuşkanıdır

İster doğada, ister yaşamda, ister müzikte; tek seslilik diye bir şey yoktur.

Benim Geleneksel Türk Halk Müziğime tek sesli diyorlar. Yok öyle şey, asla olamaz! Eğer öyleyse bağlamam niye üç telli? Bağlamayı çalan âşık tezenesini tek tele dokundurmuyor ki… Üstteki diğer iki tele de dokunduruyor sıklıkla. Karar seslerinde ise sol el başparmağını sapın üst kısmından kıvırıp üst iki tele basıp tellerin hepsine birden bir vuruyor ki, kulaklar şenlene… Buyurun, dominant - tonik ilişkisi. Ezgi boyunca boş teller dominant ve karar sesi, başparmak yardımıyla tonik.

Bana söyler misiniz, Edirne’li kaba zurna üstadı neden tek başına çalmaz da yanındaki çırağına ikinci bir zurnayla dem tutturur? Artvin’ e gidip usta bir tulum sanatçısını dinleyin, müziğimiz tek sesli midir, bir görün.

“ Yurttan Sesler Korosu ” mu diyeceksiniz?  Halk müziğimizde yok böyle bir gelenek; yapaydır, zorlamadır, icat edilmiş bir şeydir. Anadolu’ da Âşık Geleneği vardır. Âşıklar bir araya geldiklerinde de hep birlikte çalıp söylemezler; tek başlarına çalar söyler ve atışırlar. Hem de karar sesinde başparmağı sapın üstünden kıvırıp “ Karar Akoru ” nu elde ederekten…

Keşke Yurttan Sesler Korosu icat edildiğinde; çalanlar, söyleyenler ilk kez bir araya getirildiğinde; gerekli düzenlemelerle, çalışmalarla halk müziğimizin zaten doğasında var olan çok seslilik, olması gerektiği gibi ve çok çeşitli halk çalgılarımızın birlikteliği ile halkımızın kulaklarına iletilebilseydi… Yurttan sesler korosu düşünce olarak çok güzel ama uygulama olarak büyük bir hata olmuştur.

Ülke genelinde yüzlerce topluluk bu oluşumun izinden gitmekte, yapılabilecek yığınla güzel şey varken kalabalık koro ve çalgı topluluğu bir türkümüzü aynı anda aynı notalarla seslendirmeyi sürdürmekte. Tek seslilik diye bir şey yoktur demiştim ama var: İşte bu tek sesliliktir!