Sigaraya ara verin.

Sigaraya üniversitede başladım. Bin dokuz yüz yetmiş yedi yılında. Bin dokuz yüz doksan altı yılında da ara verdim.  Yaklaşık yirmi sene sigara içmişim bu hesapla. Önce tek tük otlakçılık yaparak başlayan tanışıklık, sonra paket taşımayla tiryakiliğe dönüşerek devam etti. Sigaraya çok çabuk alışıyor insan, bir iki derken ne olduğunu anlayamadan tiryaki oluveriyor.

Maltepe içerdim o zamanlar. Uzun yıllar Maltepe tiryakiliğim devam etti. Ara verdiğimde söndürdüğüm son sigaram, sanırım Tekel 2000 idi. O son günlerde, günde iki pakete yakın sigara içerdim. Tabii buna içmek denirse! Herhâlde, günde iki paket sigara yerdim demek daha doğru.

Sigarayı hep severek içtim. Sigara bir dost, yoldaş, sırdaş oldu yıllarca bana. En fazla sigara içmek istediğim anlar, kendimle baş başa kalıp düşünmek istediğim anlardı. Bir de çay, kahve, yemek sigarayla daha mı iyi gidiyordu, sigarayla daha mı bir anlam kazanıyordu ne!

İnsan sigara içerken, sigaranın vücuda verdiği zararın tam bilincinde olamıyor. Gençliğin verdiği enerjiyle farkına da varamıyor üstelik. Bir tatil sonrası rahatsızlığım nedeniyle muayene olduğum doktor boğazıma baktı. Bana da gösterdi. Boğazımın hâlini görünce ne diyeceğimi bilemedim. Soba bacası karalığına yakın bir karalık dersem pek abartma sayılmaz. " Böyle içmeye devam ederseniz bir on yıl daha içebilirsiniz ama sonrası için bir şey diyemem " dedi. 

Doktor on yıl dedi ya ben içmeye devam ettim!

Ara vermeye nasıl karar verdim? Dikkat ederseniz ara vermek deyimini kullanıyorum çünkü sigaranın bırakılamayacağını düşünüyorum. Sigara bırakılmaz, ara verilir. Bu ara da kişiden kişiye değişir. Kimi bir gün ara verir, kimi yirmi yıl ama eninde sonunda bir gün mutlaka sigara içermiş tiryaki!   

Sigaraya ara verme kararımda iki şeyin etkisi olduğunu düşünüyorum. Bir gün çocuklarımla sinemaya gitmiştik. Arada sigara içmek istedim. Baktım etrafta hiç kül tablası veya o vazifeyi görecek bir şey yok. Birisine sordum, " Şurada var " diye gösterdi. Şurası dediği yer kazan dairesine açılan bir koridorda, iki tuvalet kapısının arasında ayaklı bir kül tablası! İçmeyin şu zıkkımı, içiyorsanız da alın burada için deniliyordu sanki. Sigara içenlerin maruz kaldığı, ikinci sınıf vatandaş muamelesinin üstüne bir de kapalı mekânlarda sigara içmeye yasağı gelince işin tadı iyice kaçtı.  İstediğin yerde canının istediği anda sigara içememe, uygunsuz, keyifsiz yerlerde sigara içme - onun da adına sigara içme denirse tabii - , vazife yapar gibi sigara içmek, sigara içmenin keyfini kaçırdı.  

Evde sigara içmemeye hep özen gösterdim. Hafta sonları çok az sigara içerdim. İş ortamının sigara içmeyi arttırdığı bir gerçek. Birini söndürmeden diğerini yakıyorsunuz istemeden. Sigara yaktıktan sonra kül tablasında yanan bir sigara daha olduğunu fark ettiğim anlar olmuştur. Bu da gösteriyor ki sigara içmek kontrol dışı, istemeden içiyorsunuz. O hâlde kendimizi kontrol edebilirsek bırakabileceğimiz de son derece açık!

Sigaraya ara vermek için aradığım bahaneyi bulmuştum ve bu alışkanlıktan kurtulma kararımı uygulamaya koyarak içtiğim sigarayı söndürüp sigaraya ara verdim. Aslında bahaneye de gerek yok sigaraya ara vermek için, sağlığımız için yapmamız gereken bir iş bu iş.

Ara verme kararımdan sonra sigarayı çevremden uzaklaştırmadım. Evimde, iş yerimde masamın çekmecesinde bir sigara mutlaka oldu. Canım çok çektiğinde alıp elime kokladığım çok olmuştur. Yanımda, odada sigara içenlere de ses çıkarmadım. Aksine, " Yakın bir sigara da, dumanından faydalanalım " dediğim de çok olmuştur.

Bir anda karar verip ara vereceksiniz ama evinizden,  çekmecenizden onu tamamen uzaklaştırmayacaksınız. Onun yakınınızda olduğunu bilmek sizi rahatlatacaktır. Bir tiryaki için en büyük felâket, aradığında, içmek istediğinde sigarasının olmamasıdır.

Bu işi başarmanın temel kuralı istemektir. Gerçekten istiyorsanız sigaraya ara verebilirsiniz. Kararı hemen verecek ve arayı başlatacaksınız. " Pazartesi olsun, hafta sonu gelsin de öyle ara vereyim " demeyin. Rejim mi ki sigara,  takvimle ara verilsin? Ancak rejime belli bir günde başlanır. Sigaraya ara verme ani olmalıdır.  

Bu işi başarmanın anahtarıysa ara vermek deyimini kullanmaktır. Sigara ikram edenlere, " Sağ ol bıraktım " demeyin. " Ara verdim " deyin. Bizi bu yolda başarısızlığa uğratan, bırakıp tekrar başlamak, ele güne mahcup olmak korkusudur. Sigaraya ara vermek psikolojik bir savaştır. " Ara verdim " demek de bu psikolojik savaşı kazanmamızı sağlayan parolasıdır. Tekrar içerseniz dert değil, bırakmamıştınız ki! Ara vermiştiniz. Hani sen bırakmıştın ne oldu diyecek olanları bu şekilde devre dışı bırakma duygusu insanı çok rahatlatıyor.

İlk dakika, ilk saat, ilk gün, ilk hafta, ilk ay, ilk yıl gerçekten çok zor geçiyor. En azından bende öyle oldu. Bu kısa süren kriz anlarını bir başka şeyle oyalanarak atlatabilirsiniz rahatlıkla. Bu kriz dediğim istek kısa süreli,  çabuk geçiyor. Tabii bu bir daha hiç gelmiyor demek değil. Sıklıkla uğramaya devam ediyor. Ara uzadıkça istek de bağımlılık da azalıyor, içme isteği yok oluyor. Bunun için herhâlde birkaç yıl geçmesi gerek.

Birkaç gün, bir hafta belki bir ay geçtikten sonra, " Bir tane yakayım nasıl olsa içmeyince içmiyorum " diye aklımdan çok geçti ama yapmadım. Siz de yapmayın çünkü bırakıp yeniden başlayan birçok arkadaşımdan, arkadaşlarınızdan gördüğümüz gibi o bir tanenin sonu gelmiyor ve hızla bıraktığınız noktaya geri dönüyorsunuz. " Bir tane yakayım canım " derseniz, " On defa bıraktım ama gene geri başladım " diyenlerden olursunuz.

Günde veya birkaç günde bir iki tane sigara içenlere hep gıptayla baktım. Hâlâ da bakıyorum. Onların sırları, sigarayı hep böyle tek tük içmeleri olsa gerek. Aksi hâlde onlar da bize benzerlerdi. Bilsem ki günde bir iki sigara içeceğim, hemen yeniden başlarım. Ancak bu mümkün değil. Çok kısa zamanda ara verdiğinizde içtiğinizden daha fazlasını içmeye başlarsınız. Sanki ara verilen dönemde içmediğiniz sigaraları da telâfi etmek ister gibi.

Sigaraya ara vermenin en büyük zararı kilo almak. Bazılarımızın ara vermeme gerekçesi de bu. Eğer benim yapamadığımı yapabilir, spor yapıp yediğinize de dikkat edebilirseniz bu zararı da en aza indirebilirsiniz. Kilo alma gene olacaktır çünkü sigaraya ara verince damak tadınıza yeniden kavuşuyorsunuz.En sevmediğiniz yemekler bile başka kokuyor sanki...

Gelin kendinize bir iyilik yapın. Siz de bugün sigaraya ara verin.