Siz Toprağın kokusunu sever misiniz? Yağmur yağdıktan sonra, havadaki defne kekik kokusunu bilir misiniz?  Bazen İstanbul’ un binaları arasında değil ama meselâ Fatih ormanında yaptığım yürüyüşlerde bu kokuyu ne zaman duysam çocukluğum gelir aklıma. Kokuyu anlatmalı ama nasıl? Dünyada kaç yazar bu kokuyu yazabilir? Veya yazılabilir mi, anlatılabilir mi? 

Dedemin hikâyeleri ile büyüdük biz. Taşkent’ ten Bolşevik ihtilâli sırasında nasıl canlarını kurtardıklarını, Afganistan’ ın karlı dağlarını birkaç parça eşya ile nasıl aştıklarını, sonra Bombay’ a giden trende Hintlilerle Osmanlı’ nın başına gelenleri nasıl birbirlerine anlattıklarını, ve daha da önemlisi, Hindistan’ da Mustafa Kemal Paşa’ ya nasıl para topladıklarını yaşamışçasına hafızama kaydettim. Dedem 1983 yılında bir asrı devirmiş anılarını bana emanet bırakıp, ahirete göçtüğünde, on altı yaşındaydım. Bu emaneti hep yanımda taşıdım. Yanına yeni emanetler eklemek istedim. Gittiğim uzak yakın memleketlerde karşılaştığım insanların geçmiş ata hikayelerini dinlerdim. Tanıştığım tüm dostların anneleri, babaları, dedeleri, ninelerini çok sevdim; ne güzel, onlarda beni.

Dedemin macera dolu yıllarını geçirdiği dönemlerde, Avrupa’ da Amerika’ da insanlar ne yapmış merak ederdim. Mesela 1987’ de Almanya’ da staj yaparken bana evlerini açan Bayan Römer’ in o günlerde hâlâ sağlıklı olan yaşlı annesi, savaş yıllarında, ağaç kabuklarını kaynatıp yediklerini anlattığında, neden yere düşmüş bir maydanoz yaprağını dikkatlice yerden alıp, temizleyip tekrar salataya koyduğunu anlamamı sağlamıştı. Emanet çıkınıma Römer Nine’ nin bu anısını da ekledim.

Eklediğim nice anılardan birisi de bundan yaklaşık dört sene önce, Brüksel’ de öğlen yemeği diye girip akşama kadar birlikte uzo içtiğimiz Rum Lokantası’ nın sahibi ve o günden beri yakın dostum olan Vasili’ nin babası Nicholas Amca’ nın “ Ahhh! Vatan hasreti vatan hasreti ” diyerek ağlaması oldu. Mübadelede, yurt bildikleri topraklardan, Yunanistan’ ın bilmedikleri diyarlarına göç ettiklerinde, “ Türk dölü ” diyerek nasıl aşağılandıklarını, Rebetiko müziğinin aslında bu isyanın müziği olduğunu bana anılarından kalan şarkılarla anlattığında, onun göz yaşları benim gönlüme aktı. Şimdilerde beni her gördüğünde “ Bir daha ki gelişinde Kayseri pastirmasi getir, olur mu kizim ” demesini geleceğe bırakacağım anılardan birisi olarak saklıyorum.

Doğu Türkistan’ ın Sincan’ ından ( Çin Uygur özerk bölgesi ), Orta Asya topraklarından Balkan topraklarına, Lübnan’ a, Kudüs’ e Mekke’ ye uzanan bu eşsiz coğrafyanın tüm güzel insanlarının eş zamanlı yaşamlarından akıp gelen anı nehrinde boğulmak istiyorum. Çünkü bunların hepsi biziz. Bizi, diğerimizden ötekileştiren tüm olguların aslında son yüzyılda kurgulanmış önyargılarını bu anıları paylaşarak yok edebileceğimizi biliyorum.

Ama dostlar bilirsiniz söz uçar yazı kalır.

Ama söz yoksa, yazı olmuyor.

John Steinbeck demiş ki:  “ Yazmanın bir büyülü yanı varsa – ki var olduğuna inanıyorum - kimse şimdiye değin onu başkasına aktarabilecek biçimde bir formülle açıklayamamıştır. Öyle sanıyorum ki, işin sırrı, yazarın, önemli gördüğü bir şeyi aktarmağa itilmesi; o şeyin acı verecek derecede dışarıya çıkmak istemesidir. Yazar, bunu duyuyorsa bazen – ama her zaman değil – duyduklarını dile getirmenin uygun yolunu bulabilir ”

Umarım hepimiz kendi yolumuzu bulabiliriz...