" Butterflies are free " Leonard GERSHE' nin yazdığı, Broadway' de müzikal olarak ( 1969 ) sergilendikten sonra gördüğü ilgi üzerine filme de alınmış ( 1972 ) ve unutulmazlar arasına girmiş bir eserdi. Oyun, annesinin kol kanat gererek korumaya çalıştığı doğuştan gözleri görmeyen bir delikanlının, annesinden uzak bir yerde yaşama isteğini ve kendisine yaşama sevinci aşılamaya çalışan rüştünü henüz ispat etmiş, oyuncu bir hippi kız ile yaşadığı aşkı anlatıyor. Don ( Edward ALBERT ), annesinin asla öğretemeyeceği şeyleri, San Francisco apartmanlarından birindeki duvar komşusu Jill' den öğrenir. Jill ( Goldie HAWN ) ise Don' dan, büyümenin ve özgür olmanın gerçekte ne olduğunu öğrenir. Bir devri anlatması açısından da ilginç bir oyundu. Anne Mrs. BAKER ( Eileen HECKART ) hem oyununda hem de filminde rol aldı. Filmdeki oyunuyla Oscar kazanmıştı.

Oyundan bir kısa replik verirsem neyle karşı karşıya olduğumuz daha iyi anlaşılacak; 

                                                 Jill - are you homosexual?  ... Homoseksüel misin?

                                                 Don - No, just blind!         ... Hayır, sadece körüm!

Gece treniyle İstanbul' a gidiyordum. Sigara içmeye iki vagon arasına çıktım. Kapıdaki camı da açtım. Hem rüzgâr hem sigara dumanı püfür püfür, gidiyorum. Bir yolcu daha çıktı aralığa. Vagonlardaki oksijen azlığı sohbeti başlattı. Birazdan sohbet ettiğim kişinin sayın Hâdi ÇAMAN olduğunu anladım. O günlerde, onun çok yakınındaki bir kişinin yakınıydım. O kişi Hâdi beyi biraz üzmüştü. Hâlâ geçmeyen, o zamanki saflığım nedeniyle konu açıldı. İşte bundan sonrasında, Hâdi beye hayran kaldım. Sağlam, anlayışlı, alçakgönüllü, beyefendi kişiliğiyle zorları kolay etmeye çalışıyordu. Sağlam tren dostluğumuzu hiçbir şey zedeleyemedi! Bir şekilde ama nasıl bilmiyorum, belki kişiliğiyle, insanların kelebekler kadar özgür olamadığını, diğer bir deyişle kelebeklerin çok daha özgür olduğunu anlatıyordu...

O sıra sayın ÇAMAN, 1982' de, " Hâdi ÇAMAN - 7 Tepe Oyuncuları " tiyatrosunu kurmuştu. Sahneledikleri ilk eser olan " Kelebekler Özgürdür " uzun yıllar ve tekrarlarla gündemde kalmayı hep sürdürdü. Hâdi ÇAMAN ve Füsun ÖNAL ikilisi oyunu başarıyla yorumladılar. O günleri çok iyi hatırlıyorum; hele sayın Füsun ÖNAL, oynamadığı zamanlarda bile şen, mutlu, huzurlu, uçuyordu... Biz, akustik gençlik, diğer çağdaşlarıyla da olduğu gibi hep Füsun hanımla büyüdük. Tanımaz mıyım kendisini; o zaman dahi artık bizden birer parça olmuş olan; " Senden Başka ", " Oh Olsun " u söylerken havalara zıplar, neşelerin en neşelisini saçardı. Sanki tek düşüncesi, " herkesi mutlu etmek istermiş " gibicesine...  "  Ama bu, Kelebekler Özgürdür piyesi, anlatılamaz, bambaşka bir şeydi sanki onun için. Öylesine hakkını verirdi ki rolünün, seyrederken, bırakın canlandırdığı hatun kişiyi, onu, kendisini kelebek olarak düşünürdünüz bir ara. Öylesine kaptırır, öylesine etkilerdi. Çok seneler sonra şöyle diyordu sayın ÖNAL; " ( ... ) Ve ben bunların Türkiye versiyonlarının baş rollerini defalarca oynadım. Meselâ “ Kelebekler Özgürdür ” ü binden fazla olmak üzere Türkiye’ nin batısından doğusuna, kuzeyinden güneyine hemen her şehrin kültür merkezlerinde, tiyatro sahneleri’nde oynadım ". Düşünüyorum da, bizi, yüreğimizi hoplatan zıplatan şarkılarını, hep o " Özgür Kelebek " edasıyla söylemişti zaten...

Sonraki yıllarda tekrarlanan oyunda, âşıkları, Tolga ÇEVİK ve bir başka miras Sevinç ERBULAK canlandırdı. Hâdi ÇAMAN, Füsun ERBULAK ve Recep YENER' in de rol aldıkları oyunu Hâdi ÇAMAN sahneledi.

Ne zaman KELEBEK dendiğini duysam, ne zaman KELEBEK görsem, aklıma  hatırlatan duruşuyla Füsun hanım gelir. Artık oyunun ismiyle ve kendisiyle bütünleşmiş Hâdi bey gelir. Kelebek olmamasına rağmen ayrılmaz parçası Candaş oğlu gelir...

Bakın şimdi neler hatırlattınız bana her ikiniz de; " Ah nerede, vah nerede " benim o eski Kelebekler' im?... Böyle düşününce de " Kelebekler Özgür " müş sahiden...

Kelebekler Özgürdür " diyorlarsa bu ikili, öyledir gerçekten; Kelebekler Özgürdür...

KELEBEKLER ÖZGÜRDÜR

Ya mevsiminde bir çiçeğin, ya pembesinde,
Bazen de bir söğüt dalının serin gölgesinde,
Yaşa dostum gönlünce, ömrünün keyfini sür,
İnsanlar değilse de, kelebekler özgürdür.

 

Ya sabahında baharın, ya gecesinde,
Bazen de bir çığ damlasının, yalın gerçeğinde,
Yaşa dostum dünyayı, ömrünün keyfini sür,
İnsanlar değilse de, kelebekler özgürdür.

 

Ya düşlerinde bir çocuğun, ya sevgisinde,
Bazen de yaşlı bir ozanın, iki dizesinde,
Ara dostum dünyayı, ömrünün keyfini sür,
İnsanlar değilse de, kelebekler özgürdür.

 

Ara dostum dünyayı, ömrünün keyfini sür,
İnsanlar değilse de, kelebekler özgürdür...

 

 Şarkının orijinali ve Türkçe' si için bakmanız gereken kaynak kelimeler:

BUTTERFLIES ARE FREE                                                      KELEBEKLER   ÖZGÜRDÜR

                       Müzik: Bob ALCIVAR                                                  Müzik: Bora AYANOĞLU

                       Söz:     RANDY McNEILL                                             Söz:     Çiğdem TALU